Postępowanie karne – co się na nie składa?


W polskiej procedurze karnej wyróżnić możemy trzy etapy postępowania. Są to: postępowanie przygotowawcze, sądowe (inaczej jurysdykcyjne, rozpoznawcze) oraz wykonawcze. Na czym polega każde z nich?

Postępowanie przygotowawcze jest pierwszym etapem w procesie karnym. Zazwyczaj prowadzi je prokurator lub policja. Decyzję w tym zakresie podejmuje prokurator. Postępowanie może również być prowadzone przez prokuratora i policję jednocześnie.

 

Jakie są cele postępowania przygotowawczego?

Na etapie postępowania przygotowawczego organ prowadzący stawia zarzuty osobie podejrzanej. Odbywają się czynności dowodowe, które mogą doprowadzić do sporządzenia aktu oskarżenia i skierowania go do sądu. Działanie prokuratora lub policji ma wykazać, że popełniony czyn podlega pod określonego typu przestępstwo. Następnie należy ustalić czy stanowi on zachowanie
, które w konsekwencji wyczerpuje znamiona czynu bezprawnego, czynu zawinionego i społecznie szkodliwego. W ramach tego postępowania do obowiązków zalicza się również wykrycie i w razie konieczności ujęcie sprawcy, zebranie oraz zabezpieczenie danych dowodowych, a także wyjaśnienie okoliczności sprawy. Należy również ustalić wówczas osoby pokrzywdzone.

 

Kiedy na etapie postępowania przygotowawczego śledztwo może zostać umorzone?

  • umorzenie postępowania w przypadku cofnięcie pozwu

Pozew może zostać cofnięty wraz ze zrzeczeniem się przez powoda dochodzonego roszczenia. Znaczy to, że wycofuje on swoje powództwo i zrzeka się dochodzonego roszczenia. Nie wymaga to zgody pozwanego. Takie umorzenie postępowania może być dokonane do momentu wydania wyroku. Pamiętać trzeba jednak, iż zrzeczenie się roszczenia może nastąpić jedynie wtedy, gdy w świetle prawa materialnego powód może danym prawem rozporządzać.

  • umorzenie postępowania, gdy wydanie wyroku stało się zbędne

Tego typu umorzenie może nastąpić, gdy strony zawarły ugodę przed sądem. Aby jednak ugoda została zwarta skutecznie, strony muszą dysponować prawami stanowiącymi jej przedmiot, a sąd musi uznać ugodę za dopuszczalną.

  • umorzenie postępowania, gdy wydanie wyroku stało się niedopuszczalne

Jeśli pozwany w toku postępowania nabył immunitet dyplomatyczny albo gdy ustawa wyłącza ze skutkiem natychmiastowym pewną kategorię spraw z drogi sądowej, a jednocześnie nie przewiduje kontynuacji spraw w toku, może dość do umorzenia postępowania.

Jeśli sprawa przeszła przez postępowanie przygotowawcze, przechodzi do sądu pierwszej instancji. Kodeks postępowania karnego wymienia katalog spraw, które z mocy prawa rozpatrywane są przez sąd okręgowy w pierwszej instancji. Należą do nich sprawy o popełnienie takich przestępstw jak:

  • służba w obcym wojsku,
  • nielegalna aborcja,
  • zabójstwo eutanatyczne,
  • handel ludźmi,
  • i inne.

Z uwagi na zmiany, które wprowadzono w lipcu 2015 roku, w przepisach sąd może być już tylko arbitrem. Czynne role w postępowaniu odgrywają prokurator i obrońca. W przypadku wyroku niekorzystnego przysługuje apelacja.

 

Odwoływanie się od wyroku

Od każdego wyroku sądu I instancji można wnieść apelację — należy jednak pilnować zarówno terminu, jak i innych istotnych kwestii formalnych.

Od wyroku mogą odwołać się:

  • strony,
  • osoba, co do której stwierdzono, iż uzyskała korzyść majątkową z przestępstwa popełnionego przez inną osobę (art. 52 kodeksu karnego),
  • pokrzywdzony (ale tylko co do wyroku warunkowo umarzającego postępowanie).

Każdy z powyższych podmiotów ma prawo wnieść apelację do sądu wyższej instancji. W odwołaniu może zaskarżyć tylko to rozstrzygnięcie, które narusza uprawnienia albo szkodzi interesom skarżącego.  W ciągu 14 dni sąd zobowiązany jest do sporządzenia uzasadnienia i doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem wnioskodawcy. Sądowi odwoławczemu nie wolno skazać oskarżonego, który został skazany przez sąd I instancji, lub gdy sąd I instancji warunkowo (lub nie) umorzył postępowanie.

Kancelaria-Kaliciński

Kancelaria-Kaliciński

Zostaw komentarz