Umorzenie sprawy – pod jakim warunkiem jest możliwe?


Postępowanie karne to regulowana przepisami procedura, składająca się z następujących po sobie etapów. Głównym jego celem jest ustalenie, czy zaistniał czyn zabroniony, mający postać przestępstwa, a następnie wykrycie jego sprawcy i pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. Z zasady postępowanie karne kończy się stosownym orzeczeniem sądu zmierzającym do osiągnięcia stanu sprawiedliwości, jednak należy pamiętać, że w zależności od wyników danego postępowania sądowego możliwe są różne zakończenia sprawy. Do najpopularniejszych zalicza się wyrok skazujący oraz uniewinniający, lecz polskie prawo dopuszcza także możliwość umorzenia sprawy.

 

Umorzenie postępowania definiuje się jako jeden ze sposób zakończenia postępowania karnego. Są to najczęściej sytuacje, w których nie można stwierdzić, czy czyn w ogóle został popełniony lub pomimo początkowych podejrzeń okazuje się, że oskarżony nie popełnił jednak przestępstwa.

 

Kiedy może nastąpić umorzenie postępowania?

Decyzję o umorzeniu postępowania może podjąć zarówno sąd, jak i prokurator na etapie postępowania przygotowawczego i sądowego, jednak jest to możliwe tylko w określonych sytuacjach:

• Czynu nie popełniono lub brak jest dowodów, które uzasadniają podejrzenia popełnienia przestępstwa. To sytuacja, w której w toku postępowania stwierdzono, że nie doszło do popełnienia przestępstwa, tzn. że dane zdarzenie nie miało miejsca.

• Czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa. Oznacza to, że postępowanie może zakończyć się umorzeniem sprawy, jeżeli zachowanie sprawcy zostanie uznane za dopuszczalne, zgodne z prawem lub osoba podejrzana działała w ramach obrony koniecznej, w stanie wyższej konieczności, pod wpływem błędu lub znajdowała się w stanie wyłączającym świadomość.

• Społeczna szkodliwość czynu jest znikoma. W tym przypadku umorzenie postępowania dotyczy zabronionego czynu, który nie cechuje się szkodliwością społeczną w stopniu większym niż znikoma. O stopniu szkodliwości czynu decyduje sąd na podstawie zaistniałych okoliczności. Istotne są m.in. takie wartości jak charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej szkody, motywacja sprawy oraz waga naruszonych zasad.

• Śmierć oskarżonego w toku postępowania. To najbardziej oczywista przesłanka determinująca umorzenie postępowania sądowego. Istnieje jednak odstępstwo od tej zasady, ponieważ możliwe jest przeprowadzenie postępowania kasacyjnego na korzyść zmarłego oskarżonego.

• Nastąpiło przedawnienie karalności. Zgodnie z art. 101 kodeksu karnego karalność przestępstwa ustaje z upływem określonego czasu dla danego zabronionego czynu.

• Sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych.

• Brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej.

• Postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się.

• Brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej.

 

Warunkowe umorzenie postępowania

Tylko w wyżej wymienionych przypadkach sąd lub prokurator ma prawo umorzyć sprawę, jednak w terminologii prawniczej występuje również definicja warunkowego umorzenia postępowania. Jest to sytuacja, w której wskazuje się sprawcę czynu, stwierdza się jego winę, jednak osoba ta nie podlega skazaniu. Wówczas sąd wydaje wyrok warunkowo umarzający postępowanie, w wyniku którego winna osoba podlega okresowi próby, który trwa od roku do dwóch lat.

Podkreślenia wymaga, że w przypadku warunkowego umorzenia, dane osoby, wobec której toczyło się postępowanie karne, nie znajdują w rejestrze karnym

Kancelaria-Kaliciński

Kancelaria-Kaliciński

Zostaw komentarz