Przestępczość zorganizowana. Definicja oraz geneza powstania
Definicja przestępczości zorganizowanej uznawana jest za jedno z najbardziej dyskusyjnych pojęć w kryminologii. Już od wielu lat podejmowane są próby jednoznacznego zdefiniowania tego negatywnego zjawiska, jednak do dnia dzisiejszego nie opracowano jednej, ścisłej i powszechnie uznawanej definicji ze względu na różnorodność oraz zmienność form jej egzystowania w poszczególnych krajach.
Pojęcie „przestępczość zorganizowana” zostało po raz pierwszy użyte w Stanach Zjednoczonych w latach 50. ubiegłego wieku i dotyczyło scentralizowanej organizacji przestępczej, składającej się z osób pochodzenia włoskiego. Pomimo że pojęcie to po raz pierwszy użyte zostało zaledwie 60 lat temu, to przestępczość zorganizowana jest zjawiskiem, które występowało już wiele lat wcześniej w różnych krajach.
Geneza
Geneza
Pierwowzorem ściśle kojarzonym z przestępczością zorganizowaną jest włoska mafia, której historia sięga XVII wieku. Wówczas była to nieformalna organizacja, która zajmowała się ochroną lokalnej społeczności przed nadużyciami najeźdźców oraz pośrednictwem podczas wewnętrznych konfliktów społecznych. Mafia dbała również o interesy polityczno – ekonomiczne na zewnątrz społeczności. Z upływem czasu mafia przekształciła się w grupę nacisku, która coraz chętniej wykorzystywała do osiągania swoich celów przemoc w postaci zabójstw, korupcji, wymuszeń, przekupstwa czy kradzieży. Struktury mafijne zaczęły przenikać do świata polityki i gospodarki. Mafia stała się organizacją o charakterze kryminalnym, której działania skupiają się handlu narkotykami, bronią oraz prostytucją. Jednak dziś mafia to nie tylko klasyczna przestępczość, grupy mafijne koncentrują się również na przestępstwach ekonomicznych. Do liczących się organizacji o zbliżonej genezie powstania i strukturze do włoskiej mafii, zalicza się japońska Yakuza, chińskie triady oraz kolumbijskie kartele narkotykowe.
Geneza
Definicja
Współcześnie, poprzez coraz większy stopień zagrożenia tego typu zjawiska zrodziło się wiele definicji przestępczości zorganizowanej, które od uogólnień przeistaczają się w definicje o coraz większej szczegółowości. Przykładowo, Komisja Europejska i Grupa Ekspertów ds. Przestępczości Zorganizowanej Rady Europy przyjęły, że przestępczość zorganizowaną stanowi „współpraca trzech lub więcej osób, przez dłuższy lub nieokreślony czas, podejrzanych lub skazanych za popełnienie poważnych przestępstw kryminalnych, w celu uzyskania korzyści lub władzy”.
Geneza
W Stanach Zjednoczonych definicja przestępczości zorganizowanej została opracowana w 1966 roku przez Komisję Specjalną ds. Stosowania Prawa i Wymiaru Sprawiedliwości. „Zorganizowane przestępstwo jest rodzajem sprzysiężenia o rozbudowanej, wieloczłonowej strukturze, opartego na wewnętrznej hierarchii, dyscyplinie i żelaznych regułach postępowania, które prowadzi planową działalność typu „biznesu” , zmierzającą do opanowania i monopolizacji określonych sfer ekonomii (zwłaszcza w dziedzinie handlu, usług, obrotu kapitałem). Podkreśla się, że działania obejmują zarówno czyny nielegalne, jak też stosowanie nielegalnych środków (szantaż, korupcja) do osiągania legalnych celów.”
Geneza
Niestety w polskim kodeksie karnym brakuje legalnej definicji przestępczości zorganizowanej i pokrewnych jej określeń. Podstawą prawnokarnej reakcji wobec przestępczości zorganizowanej jest art. 258 kk, w którym kryminalizuje się różne formy przestępczej aktywności w ramach zorganizowanych struktur przestępczych.
