O środkach zapobiegawczych słów parę…
Dziś postaram się przybliżyć Państwu temat stosowania przez sąd lub prokuratora środków zapobiegawczych. Zgodnie z aktualnymi przepisami prawa środki zapobiegawcze mogą być stosowane do realizacji następujących celów:
- zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania,
- zapobiegnięcia popełnienia przez podejrzanego nowego, ciężkiego przestępstwa.
Ponadto tymczasowe aresztowanie i inne środki zapobiegawcze można stosować m.in. jeżeli zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego, lub istnieje uzasadniona obawa, że oskarżony będzie utrudniał postępowanie lub nakłaniał do składania fałszywych wyjaśnień.
Powyższe przesłanki dają do dyspozycji organom dość szeroki wachlarz środków, jakie mogą zastosować wobec takiej osoby.
Obecnie kodeks postępowania karnego przewiduje następujące środki zapobiegawcze:
- tymczasowe aresztowanie,
- poręczenie,
- dozór Policji,
- nakaz opuszczenia lokalu mieszkalnego,
- zawieszenie w czynnościach,
- zakaz opuszczania kraju.
W przypadku zastosowania tymczasowego aresztowania istotne jest, że na sądzie spoczywa obowiązek bezzwłocznego zawiadomienia osoby najbliższej dla podejrzanego o tym fakcie. Dzięki temu istnieje możliwość, aby osoba najbliższa już na tym etapie mogła szukać pomocy prawnej dla podejrzanego, co jest niezwykle ważne w początkowej fazie postępowania przygotowawczego.
O roli adwokata w sytuacji zatrzymania możecie Państwo przeczytać na blogu: https://www.kalicinski-kancelaria.com/blog/2016/11/08/rola-obroncy-w-postepowaniu-przygotowawczym
Sąd, stosując tymczasowe aresztowanie, może zakreślić czas jego obowiązywania maksymalnie na 3 miesiące. W toku postępowania przygotowawczego, czy też już po otwarciu przewodu sądowego okres ten może ulegać przedłużeniu.
Innym rodzajem środka zapobiegawczego może być poręczenie majątkowe (np. w postaci pieniędzy, czy papierów wartościowych). Rzadziej stosowanymi poręczeniami są: poręczenie społeczne i poręczenie osoby godnej zaufania.
Kolejnym narzędziem w rękach organów jest oddanie oskarżonego pod dozór Policji. Oskarżony w takim przypadku ma obowiązek stosowania się do wymagań zawartych w postanowieniu. Obowiązek taki może polegać m.in. na zakazie opuszczania miejsca pobytu, zgłaszaniu się do organu w danych odstępach czasu, zakazie kontaktowania się z pokrzywdzonym itp. Ponadto oskarżony, wobec którego zastosowano ten środek zapobiegawczy ma obowiązek stawiać się we wskazanej jednostce Policji z dokumentem tożsamości. Jest to zdecydowanie łagodniejszy środek w porównaniu do tymczasowego aresztowania, jednak wymagający od oskarżonego dużej samodyscypliny.
Nakaz opuszczenia lokalu mieszkalnego stosuje się do oskarżonego o przestępstwo popełnione z użyciem przemocy wobec osoby wspólnie zamieszkującej. Najczęściej stosowane jest, wobec osób używających przemocy wobec domowników. Po zatrzymaniu takiej osoby policja w czasie do 24 h kieruje wniosek do prokuratora o zastosowanie tego środka zapobiegawczego, wniosek ten musi być rozpoznany przed upływem 48 h. Środek zapobiegawczy w postaci nakazu opuszczenia lokalu stosuje się wobec oskarżonego na czas maksymalnie do 3 miesięcy, jednak może być on przedłużany o kolejne okresy.
Zawieszenie w czynnościach polega przede wszystkim na zawieszeniu oskarżonego w czynnościach służbowych, wykonywaniu zawodu, zakazie prowadzenia pojazdu itp.
Zakaz opuszczania kraju stosuje się w razie uzasadnionej obawy ucieczki oskarżonego. Zakaz ten może być połączony z zatrzymaniem paszportu takiej osoby.
Należy zaznaczyć, że adwokat uprawniony jest do złożenia zażalenia na zastosowanie środka zapobiegawczego, może się także ubiegać o uchylenie lub zmianę takiego środka na łagodniejszy. Czynności te powinno się przeprowadzić niezwłocznie, w celu poprawienia sytuacji oskarżonego.
